The Exodus

Today Why Shop Timeline

Select language / בחר שפה / भाषा चुनें / Selecciona idioma

←PreviousMinoans NextShishak→

Egyptology in GPC

Wow I’m adding Egyptology to GPC and I never even realized what a battlefield the Exodus has been for many. For me it wasn’t hard to arrive at the correct dates in chronology. So crunching the numbers I’ve come to discover that Thutmose III was the Pharaoh during the Exodus in the Bible.

Moses / Moshe

Have you ever wondered why in English we say Moses but in Hebrew we say Moshe? Where did the extra “s” come from? In the Greek Septuagint, the name “Moshe” was transliterated as “Μωϋσῆς” (Mōÿsēs) because there is no “sh” in Greek. The Greeks who established themselves in Egypt must have understood that the Pharaoh of the Exodus was Thutmose III, sometimes referred to as Thutmosis III. Thutmose was the most famous of the Pharaohs and has even been referred to as “the Napoleon of Egypt.”

Timeline · GPC

• 2414 — Hatshepsut / Thutmose III coregency
• 2435 — Hatshepsut dies
• 2453 — The Exodus
• 2468 — end of Thutmose III reign
• 2493 — Joshua judges
• 2493 — conquest of Hazor
• 2503 — Akhenaten / Amenhotep IV reigns 17 years
• 2512 — year 9 — Akhenaten enforces solar monotheism
• 2705 — Merneptah Stele
• 2953 — dowry of Solomon’s Egyptian wife from Siamun
• 2974 — Shishak attack

Timeline · Gregorian

• 1584 BC — Hatshepsut / Thutmose III coregency
• 1563 BC — Hatshepsut dies
• 1545 BC — The Exodus
• 1530 BC — end of Thutmose III reign
• 1505 BC — Joshua judges
• 1505 BC — conquest of Hazor
• 1495 BC — Akhenaten / Amenhotep IV
• 1486 BC — year 9 — Akhenaten enforces solar monotheism
• 1293 BC — Merneptah Stele
• 1045 BC — dowry of Solomon’s Egyptian wife from Siamun
• 1024 BC — Shishak attack

Break it down

2414 Thutmose III begins his coregency. 21 years later Hatshepsut dies so that Thutmose III can begin another 18-year reign until the Exodus. After the Exodus in 2453 Thutmose III reigns 15 more years. From the Exodus until the monotheistic Pharaoh Akhenaten is 50 years. You heard that right. Akhenaten must have grown up hearing about Moses and the Israelites. He is the only Pharaoh to have attempted to force monotheism. In fact during his reign Joshua begins to judge Israel in his conquest of Hazor, which we can prove from the Amarna letters.

Akkadian in Canaan

Akhenaten did not listen to the cry of the Canaanites who wrote to him in Akkadian. GPC places the end of the Akkadian empire at 2162. About 350 years later we find Akkadian in what is today Israel. When Akkad fell the language must have migrated southwest and settled in Canaan to be overthrown and replaced by Hebrew.

Merneptah and Siamun

A few hundred years later in 2705 is the Merneptah Stele which debunks the notion of a late Exodus. I didn’t even know this was a debate.

A few hundred years later in 2953 Siamun captures Gezer and gives it to his daughter, Solomon’s wife, as a wedding gift. Siamun is the only likely candidate among Pharaohs to do this. Twenty-one years later, in the fifth year of King Rehoboam, Shishak king of Egypt attacks Jerusalem. This is also mentioned in the Bible and we have archaeological evidence of it being true.

Why GPC

What’s cool is that all the dates I just mentioned line up perfectly with biblical chronology and Egyptology. This is why GPC is the only proper candidate among perennial calendars suitable for international use.

Now I finally understand why Hebrew is an Afro-Asiatic language. It’s because of Egyptian. It’s amazing how similar ancient Egyptian is to Hebrew. It even has a triliteral root system. Wow.

→הקודםמינואים הבאשישק←

מצרים ב־GPC

וואו, אני מוסיף מצרית ל־GPC ולא הבנתי בכלל איזה שדה קרב הייתה יציאת מצרים לרבים. לי לא היה קשה להגיע לתאריכים הנכונים בכרונולוגיה. אחרי חישוב המספרים גיליתי שתחותמס השלישי היה הפרעה ביציאת מצרים שבתנ״ך.

משה / Moses

תהיתם פעם למה באנגלית אומרים Moses ובעברית משה? מאין הגיעה ה־s הנוספת? בתרגום השבעים היווני השם ״משה״ תועתק ל־״Μωϋσῆς״ (Mōÿsēs) כי אין ״ש״ ביוונית. היוונים שהתיישבו במצרים ודאי הבינו שפרעה היציאה היה תחותמס השלישי, שנקרא גם תחותמסיס השלישי. תחותמס היה המפורסם שבפרעונים ואף כונה ״נפוליאון של מצרים״.

ציר זמן · GPC

• 2414 — שותפות חתשפסות ותחותמס ג׳
• 2435 — חתשפסות מתה
• 2453 — יציאת מצרים
• 2468 — סוף מלכות תחותמס ג׳
• 2493 — יהושע שופט
• 2493 — כיבוש חצור
• 2503 — אחנתון / אמנחותפ הרביעי מולך 17 שנה
• 2512 — שנה 9 — אחנתון כופה מונותאיזם שמשי
• 2705 — מצבת מרנפתח
• 2953 — נדוניית אשת שלמה המצרית מסיאמון
• 2974 — מתקפת שישק

ציר זמן · גרגוריאני

• 1584 BC — שותפות חתשפסות ותחותמס ג׳
• 1563 BC — חתשפסות מתה
• 1545 BC — יציאת מצרים
• 1530 BC — סוף מלכות תחותמס ג׳
• 1505 BC — יהושע שופט
• 1505 BC — כיבוש חצור
• 1495 BC — אחנתון / אמנחותפ הרביעי
• 1486 BC — שנה 9 — מונותאיזם שמשי
• 1293 BC — מצבת מרנפתח
• 1045 BC — נדוניית אשת שלמה מסיאמון
• 1024 BC — מתקפת שישק

פירוק

2414 תחותמס השלישי מתחיל את השותפות. 21 שנה אחר כך חתשפסות מתה כדי שתחותמס השלישי יוכל להתחיל עוד 18 שנות מלוכה עד היציאה. אחרי היציאה ב־2453 תחותמס השלישי מולך עוד 15 שנה. מהיציאה עד הפרעה המונותאיסט אחנתון עוברות 50 שנה. שמעתם נכון. אחנתון ודאי גדל על סיפורי משה ובני ישראל. הוא הפרעה היחיד שניסה לכפות מונותאיזם. בימי מלכותו יהושע מתחיל לשפוט את ישראל בכיבוש חצור, ואפשר להוכיח זאת ממכתבי אל־עמארנה.

אכדית בכנען

אחנתון לא שמע לזעקת הכנענים שכתבו אליו באכדית. GPC שם את סוף האימפריה האכדית ב־2162. כ־350 שנה אחר כך מוצאים אכדית במה שהוא היום ישראל. כשנפלה אכד הלשון ודאי נדדה דרום־מערבה והתיישבה בכנען, עד שהוכרעה והוחלפה בעברית.

מרנפתח וסיאמון

כמה מאות שנים אחר כך, ב־2705, באה מצבת מרנפתח שמפריכה את רעיון היציאה המאוחרת. אפילו לא ידעתי שזו מחלוקת.

כמה מאות שנים אחר כך, ב־2953, סיאמון כובש את גזר ונותן אותה לבתו, אשת שלמה, כמתנת נישואין. סיאמון הוא המועמד הסביר היחיד בין הפרעונים לעשות זאת. עשרים ואחת שנה אחר כך, בשנת החמש למלך רחבעם, שישק מלך מצרים עולה על ירושלים. גם זה נזכר בתנ״ך ויש לנו ראיה ארכאולוגית שזה אמת.

למה GPC

הדבר המגניב הוא שכל התאריכים שהזכרתי מתיישרים בדיוק עם הכרונולוגיה המקראית ועם המצרית. לכן GPC הוא המועמד הראוי היחיד בין לוחות רב־שנתיים לשימוש בין־לאומי.

עכשיו סוף סוף מובן לי למה עברית היא שפה אפרו־אסיאתית. זה בגלל המצרית. מדהים כמה מצרית עתיקה דומה לעברית. אפילו יש לה מערכת שורש תלת־עיצורית. וואו.

←पिछलामिनोआई अगलाशिषक→

GPC में मिस्रविद्या

वाह, मैं GPC में मिस्रविद्या जोड़ रहा हूँ और मुझे पता ही नहीं था कि बहुतों के लिए निर्गमन कितना युद्धक्षेत्र रहा है। मेरे लिए कालक्रम की सही तिथियाँ पाना कठिन नहीं था। संख्याएँ जोड़ते हुए मैं इस नतीजे पर पहुँचा कि बाइबिल के निर्गमन के समय फिरौन थुटमोस तृतीय था।

Moses / मोशे

क्या आपने कभी सोचा कि अंग्रेज़ी में हम Moses कहते हैं और इब्रानी में मोशे? अतिरिक्त “s” कहाँ से आई? यूनानी सेप्टुआजेंट में नाम “मोशे” को “Μωϋσῆς” (Mōÿsēs) लिखा गया क्योंकि यूनानी में “sh” नहीं है। मिस्र में बसे यूनानियों ने समझा होगा कि निर्गमन का फिरौन थुटमोस तृतीय था, जिसे कभी-कभी थुटमोसिस तृतीय भी कहा जाता है। थुटमोस सबसे प्रसिद्ध फिरौनों में था और उसे “मिस्र का नेपोलियन” तक कहा गया है।

कालक्रम · GPC

• 2414 — हत्शेपसुत / थुटमोस तृतीय सहशासन
• 2435 — हत्शेपसुत की मृत्यु
• 2453 — निर्गमन
• 2468 — थुटमोस तृतीय के शासन का अंत
• 2493 — यहोशू न्याय करता है
• 2493 — हासोर विजय
• 2503 — अखेनातेन / अमेनहोतेप चतुर्थ 17 वर्ष शासन
• 2512 — वर्ष 9 — अखेनातेन सूर्य एकेश्वरवाद थोपता है
• 2705 — मेर्नेप्ताह स्तंभ
• 2953 — सुलैमान की मिस्री पत्नी का दहेज सियामुन से
• 2974 — शिषक आक्रमण

कालक्रम · ग्रेगोरियन

• 1584 BC — हत्शेपसुत / थुटमोस तृतीय सहशासन
• 1563 BC — हत्शेपसुत की मृत्यु
• 1545 BC — निर्गमन
• 1530 BC — थुटमोस तृतीय के शासन का अंत
• 1505 BC — यहोशू न्याय करता है
• 1505 BC — हासोर विजय
• 1495 BC — अखेनातेन / अमेनहोतेप चतुर्थ
• 1486 BC — वर्ष 9 — सूर्य एकेश्वरवाद
• 1293 BC — मेर्नेप्ताह स्तंभ
• 1045 BC — सियामुन से दहेज
• 1024 BC — शिषक आक्रमण

विस्तार से

2414 में थुटमोस तृतीय का सहशासन शुरू होता है। 21 वर्ष बाद हत्शेपसुत की मृत्यु होती है ताकि थुटमोस तृतीय निर्गमन तक और 18 वर्ष शासन कर सके। निर्गमन 2453 के बाद थुटमोस तृतीय और 15 वर्ष शासन करता है। निर्गमन से एकेश्वरवादी फिरौन अखेनातेन तक 50 वर्ष हैं। आपने सही सुना। अखेनातेन ने मूसा और इस्राएलियों की बातें सुनकर ही बड़ा हुआ होगा। वह एकमात्र फिरौन है जिसने एकेश्वरवाद थोपने की कोशिश की। उसके शासन में यहोशू इस्राएल का न्याय करते हुए हासोर जीतता है, जिसे हम अमर्ना पत्रों से सिद्ध कर सकते हैं।

कनान में अक्कदी

अखेनातेन ने उन कनानियों की पुकार नहीं सुनी जो उसे अक्कदी में लिखते थे। GPC अक्कदी साम्राज्य का अंत 2162 पर रखता है। लगभग 350 वर्ष बाद वही अक्कदी आज के इस्राएल में मिलती है। जब अक्कद गिरा तो भाषा दक्षिण-पश्चिम गई और कनान में बस गई, फिर उसे हटाकर इब्रानी आई।

मेर्नेप्ताह और सियामुन

कुछ सौ वर्ष बाद 2705 में मेर्नेप्ताह स्तंभ है, जो देर से निर्गमन के विचार को काटता है। मुझे पता भी नहीं था कि यह विवाद है।

कुछ सौ वर्ष बाद 2953 में सियामुन गेज़ेर को जीतता है और उसे अपनी बेटी — सुलैमान की पत्नी — को विवाह उपहार में देता है। ऐसा करने वाला फिरौनों में सियामुन ही सबसे संभावित उम्मीदवार है। इक्कीस वर्ष बाद, राजा रहूबियाम के पाँचवें वर्ष, मिस्र का राजा शिषक यरूशलेम पर चढ़ाई करता है। यह बाइबिल में भी है और पुरातात्त्विक प्रमाण भी है कि यह सत्य है।

GPC क्यों

खास बात यह है कि मैंने जो तिथियाँ बताईं वे बाइबिल कालक्रम और मिस्रविद्या दोनों से पूरी तरह बैठती हैं। इसलिए स्थायी अंतरराष्ट्रीय पंचांगों में GPC ही सही उम्मीदवार है।

अब मैं समझता हूँ कि इब्रानी अफ़्रो-एशियाई भाषा क्यों है। मिस्री के कारण। प्राचीन मिस्री इब्रानी से कितनी मिलती है, यह आश्चर्यजनक है। उसमें भी त्रिवर्ण मूल प्रणाली है। वाह।

←AnteriorMinoicos SiguienteSisac→

Egiptología en GPC

Vaya, estoy añadiendo egiptología a GPC y ni me había dado cuenta de qué campo de batalla ha sido el Éxodo para tantos. Para mí no fue difícil llegar a las fechas correctas en la cronología. Al hacer números he descubierto que Tutmosis III fue el faraón del Éxodo en la Biblia.

Moisés / Moshe

¿Alguna vez te has preguntado por qué en inglés decimos Moses y en hebreo Moshe? ¿De dónde sale la “s” extra? En la Septuaginta griega el nombre “Moshe” se transliteró como “Μωϋσῆς” (Mōÿsēs) porque en griego no hay “sh”. Los griegos establecidos en Egipto debieron entender que el faraón del Éxodo era Tutmosis III, a veces llamado Tutmosis III. Tutmosis fue el más famoso de los faraones y hasta se le ha llamado “el Napoleón de Egipto”.

Línea · GPC

• 2414 — corregencia Hatshepsut / Tutmosis III
• 2435 — muere Hatshepsut
• 2453 — el Éxodo
• 2468 — fin del reinado de Tutmosis III
• 2493 — Josué juzga
• 2493 — conquista de Jasor
• 2503 — Akenatón / Amenhotep IV reina 17 años
• 2512 — año 9 — Akenatón impone el monoteísmo solar
• 2705 — Estela de Merenptah
• 2953 — dote de la esposa egipcia de Salomón, de Siamón
• 2974 — ataque de Sisac

Línea · Gregoriano

• 1584 BC — corregencia Hatshepsut / Tutmosis III
• 1563 BC — muere Hatshepsut
• 1545 BC — el Éxodo
• 1530 BC — fin del reinado de Tutmosis III
• 1505 BC — Josué juzga
• 1505 BC — conquista de Jasor
• 1495 BC — Akenatón / Amenhotep IV
• 1486 BC — año 9 — monoteísmo solar
• 1293 BC — Estela de Merenptah
• 1045 BC — dote de Siamón
• 1024 BC — ataque de Sisac

Desglose

En 2414 Tutmosis III comienza su corregencia. 21 años después muere Hatshepsut para que Tutmosis III pueda empezar otros 18 años de reinado hasta el Éxodo. Tras el Éxodo en 2453 Tutmosis III reina 15 años más. Del Éxodo al faraón monoteísta Akenatón hay 50 años. Lo oíste bien. Akenatón debió crecer oyendo de Moisés y de los israelitas. Es el único faraón que intentó imponer el monoteísmo. De hecho, durante su reinado Josué empieza a juzgar a Israel en la conquista de Jasor, que podemos probar con las cartas de Amarna.

Acadio en Canaán

Akenatón no escuchó el clamor de los cananeos que le escribían en acadio. GPC sitúa el fin del imperio acadio en 2162. Unos 350 años después hallamos acadio en lo que hoy es Israel. Cuando cayó Acad la lengua debió migrar al suroeste y asentarse en Canaán, para ser derribada y sustituida por el hebreo.

Merenptah y Siamón

Unos cientos de años después, en 2705, está la Estela de Merenptah, que desmonta la idea de un Éxodo tardío. Ni siquiera sabía que esto era un debate.

Unos cientos de años después, en 2953, Siamón captura Guézer y se la da a su hija, la esposa de Salomón, como regalo de boda. Siamón es el único candidato verosímil entre los faraones para hacer eso. Veintiún años después, en el quinto año del rey Roboam, Sisac rey de Egipto ataca Jerusalén. Esto también se menciona en la Biblia y tenemos evidencia arqueológica de que es cierto.

Por qué GPC

Lo interesante es que todas las fechas que acabo de mencionar encajan a la perfección con la cronología bíblica y con la egiptología. Por eso GPC es el único candidato adecuado entre los calendarios perennes para uso internacional.

Ahora por fin entiendo por qué el hebreo es una lengua afroasiática. Es por el egipcio. Es asombroso lo parecido que es el egipcio antiguo al hebreo. Incluso tiene un sistema de raíz trilítera. Vaya.